Na masie celuj w ok. 1,6-2,2 g białka na kilogram masy ciała dziennie. Osoba ważąca 70 kg potrzebuje więc ok. 112-154 g białka, a ważąca 85 kg - ok. 136-187 g. Jeśli nie wiesz, od czego zacząć, przyjmij ok. 1,8 g/kg i obserwuj efekty. Samo białko mięśni jednak nie zbuduje - potrzebny jest też trening siłowy i lekka nadwyżka kalorii.
Dobra wiadomość: nie musisz żyć na kurczaku z ryżem i trzech shake'ach dziennie. Poniżej znajdziesz, ile białka jeść, jak je rozłożyć i skąd je brać bez nudy.
Ile białka na masie? Tabela dla różnych wag
| Masa ciała | 1,6 g/kg | 1,8 g/kg | 2,2 g/kg |
|---|---|---|---|
| 60 kg | ok. 96 g | ok. 108 g | ok. 132 g |
| 70 kg | ok. 112 g | ok. 126 g | ok. 154 g |
| 80 kg | ok. 128 g | ok. 144 g | ok. 176 g |
| 90 kg | ok. 144 g | ok. 162 g | ok. 198 g |
| 100 kg | ok. 160 g | ok. 180 g | ok. 220 g |
Licz od swojej obecnej masy ciała. Wyjątek to wyraźna nadwaga - wtedy lepiej liczyć od masy docelowej, bo inaczej wynik wyjdzie zawyżony. Swoją liczbę sprawdzisz też w kalkulatorze białka.
Zakres 1,6-2,2 g/kg to wartości, na które najczęściej wskazują badania nad budową mięśni u osób trenujących siłowo. To sporo więcej niż norma dla dorosłych, która wynosi ok. 0,9 g/kg - o niej przeczytasz w tekście ile białka dziennie.
Dolna czy górna granica - co wybrać?
Bliżej 1,6-1,8 g/kg, jeśli:
- dopiero zaczynasz przygodę z treningiem,
- jesz wystarczająco dużo kalorii i masa rośnie,
- wolisz zostawić więcej miejsca na węglowodany, które napędzają trening.
Bliżej 2,0-2,2 g/kg, jeśli:
- trenujesz od lat i postępy przychodzą wolniej,
- jesz głównie roślinnie (białko roślinne jest trochę gorzej przyswajalne),
- po prostu lepiej się czujesz i najadasz przy większej ilości białka.
Powyżej ok. 2,2 g/kg dodatkowe białko niewiele już daje mięśniom. U zdrowych osób nie szkodzi, ale zajmuje miejsce węglowodanów i tłuszczów - a portfel też to odczuje. Przy chorobach nerek ilość białka zawsze ustala lekarz.
Białko to nie wszystko: nadwyżka kalorii i trening
Mięśnie rosną wtedy, gdy spotykają się trzy rzeczy: trening siłowy z progresją, odpowiednia ilość białka i lekka nadwyżka kalorii. Bez któregokolwiek z tych elementów masa stoi.
Na spokojnej masie wystarczy zwykle nadwyżka ok. 150-300 kcal ponad zapotrzebowanie. Jak ją ustawić, opisaliśmy w poradniku, jak ustawić cel kaloryczny. Większa nadwyżka nie przyspieszy proporcjonalnie budowy mięśni - jej spora część odłoży się po prostu jako tkanka tłuszczowa.
Nie zapominaj o węglowodanach. To główne paliwo na treningu siłowym, a przy zbyt małej ich ilości trudniej o mocne treningi. Tłuszcze też są potrzebne - zwykle ok. 20-35% kalorii.
Jak rozłożyć białko w ciągu dnia?
Najważniejsza jest ilość z całego dnia, ale lepiej rozłożyć ją na 3-5 posiłków, niż zjeść wszystko na kolację. W praktyce to ok. 0,3-0,4 g białka na kg masy ciała w posiłku, czyli zwykle 25-40 g.
Przykład dla osoby ważącej 75 kg z celem ok. 135 g białka (1,8 g/kg):
| Posiłek | Przykład | Białko |
|---|---|---|
| Śniadanie | owsianka na mleku (60 g płatków, 250 ml mleka) z kubkiem skyru | ok. 32 g |
| Obiad | 150 g piersi z kurczaka, 60 g ryżu, warzywa | ok. 40 g |
| Podwieczorek | 2 kanapki z twarogiem półtłustym (100 g) i szynką | ok. 28 g |
| Kolacja | sałatka z puszką tuńczyka i jajkiem | ok. 35 g |
| Razem | ok. 135 g |
Jak policzyć białko w takim posiłku, pokazujemy krok po kroku w poradniku, jak obliczyć makroskładniki posiłku.
Trening wieczorem? Nie musisz pędzić z shakerem do szatni. Posiłek z białkiem w ciągu kilku godzin przed albo po treningu w zupełności wystarczy - tak zwane okno anaboliczne jest dużo szersze, niż głosiły kiedyś siłowniane legendy.
Skąd brać białko? Najlepsze źródła
| Produkt | Porcja | Białko |
|---|---|---|
| Pierś z kurczaka, pieczona | 100 g | ok. 30 g |
| Tuńczyk w sosie własnym | puszka, ok. 120 g po odsączeniu | ok. 28-30 g |
| Twaróg półtłusty | 100 g | ok. 18 g |
| Skyr naturalny | kubek 150 g | ok. 15-17 g |
| Jajka | 2 duże | ok. 12-14 g |
| Soczewica, ugotowana | 200 g | ok. 18 g |
| Tofu naturalne | 100 g | ok. 10-15 g |
| Odżywka białkowa | miarka 30 g | ok. 20-25 g |
Wartości są przybliżone i zależą od producenta. Najprościej mieć w każdym posiłku jedno solidne źródło białka i dokładać mniejsze: nabiał, pieczywo, kasze, strączki.
Odżywka białkowa? Wygodna, ale nieobowiązkowa. To po prostu białko w proszku - jeśli dobijasz do celu jedzeniem, nie musisz jej kupować. Przydaje się, gdy trudno Ci dojeść białko albo potrzebujesz szybkiej przekąski w biegu.
Białko na masie na diecie roślinnej
Na diecie wegetariańskiej czy wegańskiej też zbudujesz mięśnie - trzeba tylko trochę bardziej się postarać. Dobrze sprawdza się:
- celowanie bliżej górnej granicy, czyli ok. 2 g/kg,
- łączenie różnych źródeł w ciągu dnia: strączków, tofu, tempehu, produktów zbożowych, orzechów i pestek,
- sięganie po produkty z dużą ilością białka w porcji: tofu, tempeh, soczewicę, ciecierzycę, białko sojowe.
Masa stoi? Co sprawdzić
Jeśli przez 2-3 tygodnie waga nie drgnie, a siła na treningach też stoi:
- Sprawdź kalorie - często okazuje się, że „jem dużo” to w praktyce mniej niż zapotrzebowanie. Dorzuć 150-200 kcal dziennie i obserwuj kolejne 2 tygodnie.
- Sprawdź białko - przez kilka dni zapisuj wszystko i zobacz, czy faktycznie dobijasz do celu.
- Sprawdź trening - czy z tygodnia na tydzień dokładasz ciężaru albo powtórzeń? Bez progresji mięśnie nie mają powodu rosnąć.
- Sprawdź sen - przy pięciu godzinach snu regeneracja kuleje, a razem z nią postępy.
Jeśli z kolei waga rośnie bardzo szybko, np. o ponad 1 kg miesięcznie mimo dłuższego stażu na siłowni, nadwyżka jest pewnie za duża.
Najprościej sprawdzić to wszystko w dzienniku. EatSee policzy białko z posiłków dodanych zdjęciem, głosem albo kodem kreskowym, a plan posiłków ułoży dzień pod Twój cel kalorii i białka.
W ciąży, podczas karmienia piersią, poniżej 18. roku życia i przy chorobach nerek ilość białka najlepiej ustalić z lekarzem albo dietetykiem.
Najczęstsze pytania
Czy 2 g białka na kg masy ciała to nie za dużo?
Czy na masie trzeba pić odżywkę białkową?
Ile białka zjeść w jednym posiłku?
Czy białko trzeba zjeść zaraz po treningu?
Ile kalorii nadwyżki potrzeba na masie?
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza ani dietetyka. Tekst przygotowała redakcja EatSee. Zasady redakcji.